JellevanDijk.org

Vandaag heb ik Het Diner uitgelezen. Daarmee loop ik mijlenver achter op de rest van cultuurminnend Nederland, maar ik had andere dingen te doen. Ik vond het een heel goed boek. Ik had van anderen gehoord dat het wel heel lekker weg las maar toch niet zo’n goed boek was - en ik weet niet meer waarom. [Ik zal niet alles verklappen van het boek maar als je het nog wilt lezen moet je dit verder maar overslaan, toch, om maximaal van het boek te kunnen genieten].

Hoe dan ook, door het oordeel van die anderen beinvloed, had ik het boek almaar laten liggen. Omdat ik laatst weer eens iets wilde lezen en er niets anders in de kast lag ben ik er toch aan begonnen. Ik vond het boek ‘verontrustend’ - zoals achterflappen dat kunnen zeggen. Maar ik vond het ook echt. Het boek deed me denken aan de film “C’est arrive pres de chez vous“, over een huurmoordenaar, waar je eerst nog moet lachen om zijn humor en vrolijk met hem mee kijkt hoe hij zijn klussen klaart, maar waar de film op een gegeven moment zo hard wordt dat ineens je maag begint om te draaien: niet alleen vanwege het geweld maar vooral om het besef wat je zelf een paar momenten eerder nog hebt zitten doen: genieten van geweld. Want de frustraties van de hoofdpersoon in Het Diner zijn in het begin -althans voor mij- nog erg voorstelbaar. Er zullen vast webloglezers zijn die zeggen: o bij mij niet hoor, ik had dat niet, ik vond die man al direct een griezel. Ik heb groot respect voor die webloglezers, ze zijn perfecter in elkaar gestoken dan ik. Ik zat met een groot probleem, ik had mij namelijk al redelijk geidentificeerd met de hoofdpersoon, en moest dat gaandeweg de rit toch serieus gaan bijstellen. Maar daardoor was het boek wel een goed boek. Ook mooi te lezen hoeveel er eigenlijk weggelaten wordt in het begin van het boek en hoe je dat als lezer allemaal automatisch zit in te vullen: de mens is toch een patroon-herkenner en als er een half patroon wordt gegeven dan maak je er zelf wel een geheel van.

Wat ik er eigenlijk over wil zeggen is dit: ik heb een paar recensies opgezocht en ik zie dat enkele recensenten het boek diskwalicificeren als ‘weinig literair’. Vooral omdat het een strak omlijnd en opgebouwd plot heeft, met een nogal radicaal einde. Een beetje meer zoals een film, dan zoals een literair boek, lijken ze te willen zeggen. Ik kan daar altijd weinig mee. Ik heb Nederlandse literatuur altijd niks gevonden. Lange tijd heb ik dit op mezelf betrokken: blijkbaar snapte ik het niet. Maar je kunt het net zo goed omdraaien: die Nederlanders en hun literatuur snappen ook iets niet. In Nederlandse literatuur moeten de diepere lagen, de ongerijmdheid en de subtiliteit altijd in het verhaal zitten. In ‘het diner’ zit dat spanningsveld niet in de tekst: die is duidelijk, eendimensioneel en loopt van begin tot eind als een trein (”een page-turner” is het zeker). Maar toch is het grote literatuur. En dat komt omdat het boek van alles oproept in de lezer. Misschien dat sommige recensenten het niet aan durven om te schrijven dat het boek hen van binnen onrustig heeft gemaakt, heeft gezorgd dat ze die nacht net iets minder goed sliepen, een naar zeurend stemmetje in hun achterhoofd heeft wakkergemaakt. Want dan zouden die recensenten ineens over zichzelf moeten schrijven in plaats van over het boek. Ik vind dat knap van een boek.

Het enige jammere vind ik dat Koch zinspeelt op een neurologische aandoening die de oorzaak zou zijn van het leed dat in het boek voorbij komt. Dat is jammer, omdat daarmee de lezer de hoofdpersoon toch weer vrij gemakkelijk van zich af kan zetten: “Natuurlijk, een neurologische aandoening, hij is gewoon ziek in zijn hoofd.” Maar als hij “op zich” een gewone vent zou zijn geweest die toch stap voor stap dieper in het moeras zou zijn weggezakt, dan betekent het dat we allemaal potentieel net zo ziek in ons hoofd zijn, en dat vond  ik een veel spannender gedachte.

Jullie mening is welkom!

PS dit interview met Koch is wel interessant, hij vertelt ook dat hij lang had getwijfeld om de neurologische stoornis erin te schrijven

Popularity: 18% [?]

Harry van Vliet, lector crossmedia bij de HU, liet vandaag dit zien tijdens een overleg, best grappig:

Tegelijkertijd, waarom denken mensen toch altijd dat gewone boeken *minder* interessant zouden zijn dan dit? Ik denk dat het tegendeel het geval is. Een flash-interactie is zoveel ‘armer’ dan de ‘mentale’ interactie die je kunt hebben met een boek. Denk aan het verschil tussen “het boek” en “de film”. Mooi gemaakt, die film, maar hij bleef minder hangen dan het boek, misschien juist wel omdat het zo met geluid en muziek en mooie plaatjes in je gezicht knalde. Bewegend beeld is enorm dwingend. Een papier met tekst en/of illustratie heeft een bepaalde ‘interactie-rust’, die het initiatief aan jou laat, de lezer.

Er zit een nog algemenere les aan vast. Stel bijvoorbeeld dat je als gemeente ambtenaar ziet dat een groep jongeren altijd op een bepaalde straathoek rondhangt, bij een klein plantsoentje met drie bomen en een bankje. Ze zitten op de rand van dat bankje en parkeren hun brommer tegen die boom. Mevrouw Jansen van om de hoek heeft er last van. Zo kan dat niet langer. Maar die jongens moeten toch een plek hebben om te kunnen ‘hangen’ (de gemeenteambtenaar heeft een cursus gehad). De ambtenaar besluit samen met een jongeren-expert en een hippe designer om een ‘hangplek’ te bouwen, een stukje verderop. Drie maanden later staat de hangplek er. Zes maanden later blijkt de hangplek ongebruikt: de jongeren zitten nog steeds het meeste op hun bankje. Waarom? Omdat een boek leuker is dan de film. Daarom.

Popularity: 27% [?]

Heet van de pers: het eindproduct van de studenten Interactive Media Products (voorheen Human Computer Interaction) uit het derde jaar van de opleiding Mediatechnologie. In opdracht van het Kenniscentrum voor Productontwikkeling (i.c., mijzelf) en De Nieuwe Regentessebasisschool voor Freynetonderwijs, te Utrecht: de Verhalentafel. Geinspireerd door o.a. het zetten van een tekst dmv de drukpers, een traditie gestart door Freynet en nog steeds in praktijk op de Nieuwe Regentesseschool. Nou ja, kijk zelf maar:

Popularity: 60% [?]

Jarenlang viel ik in slaap met Merleau Ponty op mijn nachtkastje. Soms, als ik niet kon slapen, las ik een paar bladzijden. Garantie voor dichtvallende ogen. Niet dat het saai was, maar gewoon erg moeilijk. “Dense writing”, zoals de Engelsen zeggen. Dat het een Engelse vertaling van een Franse auteur was maakte het er niet beter op. Maar goed, had in ieder geval een goede nachtrust. Raar dat ik het bleef proberen. Dat kwam omdat andere mensen schreven dat hij zulke belangrijke dingen te zeggen had. Onlangs ben ik weer begonnen. En ik begin er zowaar in te komen! Heb nu al drie hoofdstukken doorgewerkt en ik heb zowaar al diverse passages aangestreept, omdat ik meende te begrijpen welke spijker daar op zijn kop geslagen werd. Een wereldschrijver, die Merleau Ponty. Ik denk dat ik de komende tijd Heidegger maar eens op mijn nachtkastje ga leggen, want ik moet wel goed slapen natuurlijk…

Popularity: 35% [?]

Via Cogmios dit merkwaardige kinderboekje. Doet me denken op de een of andere manier denken aan emotional design van Don Norman 

Popularity: 28% [?]

Laatst in de trein een discussie over het bestaan van ‘jeugdliteratuur’. Tja, je hebt de onderwerpen niet altijd voor het kiezen.

Jonas’ top 45 list:

1. Spee, Gitte Meneer Big en de wijde wereld 11-04-2007
2. Crowther, Kitty In het pikkedonker 11-04-2007
3. Smee, Nicola Freddie gaat naar zee 11-04-2007
4. Velthuijs, Max Kikker en een heel bijzondere dag 11-04-2007
5. Carle, Eric Heeft een kangoeroe een mama? 11-04-2007
6. Cousins, Lucy Muis en Kees en de wiebeltand 11-04-2007
7. Velthuijs, Max Mijn muziekboek 11-04-2007
8. Berebrouckx, Annemie Jules op de boerderij 11-04-2007
9. Timmers, Leo Broem! 23-03-2007
10. Ravishankar, Anushka Tijgertje Eigenwijs 23-03-2007
11. Jagtenberg, Yvonne Mijn konijn 23-03-2007
12. Vendel, Edward van de Anna Maria Sofia en de kleine Cor 23-03-2007
13. Berebrouckx, Annemie Het huis van Jules 23-03-2007
14. Velthuijs, Max Klein-Mannetje vindt het geluk 23-03-2007
15. Root, Phyllis Ouwe trouwe rammelkast 23-03-2007
16. Carle, Eric Tien kleine rubbereendjes 23-03-2007
17. Suetens, Clara Kleine Huppel eerste groot woordenboek 23-03-2007
18. Hindley, Judy De grote rode bus 09-03-2007
19. Wormell, Christopher Blauw Konijn zoekt een huis 09-03-2007
20. Godfrey, Jan Wie schildert de dag zo mooi? 09-03-2007
21. Jagtenberg, Yvonne Balotje en de baby 09-03-2007
22. Bruna, Dick Ruben en de ark van Noach 09-03-2007
23. Velthuijs, Max Kikker is verliefd 09-03-2007
24. De Sterck, Marita Vroem vroem… boem 09-03-2007
25. Herbauts, Anne Een miezerige dag 28-02-2007
26. Cock, Nicole de De gouden bal 28-02-2007
27. Boeke, Jet Dikkie Dik : het dikkerdandikke avonture 28-02-2007
28. - Ik leer al woordjes : baby’s reuzeleuk k 28-02-2007
29. Beer, Hans de Kleine ijsbeer, waar ga je naar toe? 28-02-2007
30. Jagtenberg, Yvonne Balotje en de beren 28-02-2007
31. Hill, Eric Dribbel bij opa en oma 28-02-2007
32. - Tik tak 24-01-2007
33. Pfister, Marcus De mooiste vis van de zee 24-01-2007
34. Dunrea, Olivier Gonnie en Gijsje 24-01-2007
35. Mathu, Winnie Mijn eerste 100 woorden 24-01-2007
36. Van Genechten, Guido Tito tovenaar 24-01-2007
37. Gray, Nigel Opa en Kleine Beer 24-01-2007
38. Bruna, Dick Nijntje in de speeltuin 12-01-2007
39. Jagtenberg, Yvonne Balotje en het paard 12-01-2007
40. Spee, Gitte Big is blij 12-01-2007
41. Bruna, Dick Het spook Nijntje 12-01-2007
42. Bruna, Dick De brief van Nijntje 12-01-2007
43. Bruna, Dick Boris in de sneeuw 12-01-2007
44. Litchfield, Jo Mijn eerste woordenboek : met plaatjes 05-01-2007
45. Smith, Barry Oma Konijn komt op bezoek 05-01-2007

Maar als het aan hem ligt kijkt hij teletubbies op DVD…

Popularity: 22% [?]

In de krant stond een stukje van Hofland die een kind citeerde dat aan oudere mensen zou hebben gevraagd: “als jullie dan vroeger naar de radio luisterden, waar keken jullie dan naar”? Volgens Hofland wist niemand in zijn omgeving zich dat meer te herinneren. Maar zouden we het ooit geweten hebben? Keken mensen eigenlijk wel ergens naar, tijdens het luisteren? Ik was ooit bij een concert van DJ Tiesto. Dit is een heel beroemde man, dus de duizenden aanwezigen hadden zich in rijen opgesteld als tijdens een popconcert en keken naar de DJ alsof het een performer was die een optreden gaf. Maar we stonden in een disco, en DJ Tiesto zong niet en speelde ook geen gitaar en deed ook geen dansjes. Zijn linkerhand bewoog wat over de draaitafels en hij hield, met zijn hoofd wiegend op het ritme van de beats, met zijn rechterhand de koptelefoon tegen zijn oor geklemd. Dat was het. Visueel gezien sloeg het nergens op: waar keken we nou eigenlijk naar? Maar ja, het was een peperduur toegangskaartje, dus dan blijf je stug kijken, oook al is er niets te zien.

Wat mij met name interesseert is de vraag of visuele informatieverwerking meer energie kost – en dus ook meer vermoeidheid, agitatie, opgefoktheid, meer onrust, etc.. veroorzaakt dan het luisteren naar een voorstelling en het onderwijl nergens in het bijzonder naar kijken. Is het kijken naar TV ‘slechter’ dan het zomaar wat voor je uit kijken? Ik heb de indruk dat ik beter slaap als ik naar radio 1 geluisterd heb dan als ik naar Pauw en Witteman heb gekeken. (Gelukkig is het “seizoen” op de TV al weer afgelopen (april!) dus ik kan nu met een gerust hart dat ding uit laten staan).

Lezen is ook een activiteit waarbij je niet hoeft te kijken. Dat klinkt gek. Je gebruikt toch zeker je ogen? Ja, maar je hoeft niet te kijken. Je bent namelijk aan het lezen en tijdens het lezen heb je geen tijd om ergens naar te kijken. Waar zou je ook naar moeten kijken? Er is niets, alleen letters op papier. Dat klinkt nog steeds gek. Letters op papier, dat is toch visuele informatie? Daar moet je toch naar kijken om het te kunnen zien? Ok, toegegeven, je moet letters bekijken. Maar visueel gezien is het toch uiterst saaie ‘input’, eindeloos repetetief. Het lezen van woorden op papier is, puur visueel gezien, vergelijkbaar met een eindeloze rij betonpaaltjes waar je met de auto of trein langs raast. Altijd het zelfde, met af en toe minimale variaties op een thema. En wat ga je dan doen? Niet al die losse betonpaaltjes zitten bekijken zeker. Nee, al snel houdt het visuele brein het voor gezien en dwalen je gedachten af, naar hogere sferen. Patronen groeien en verdwijnen, mengen zich met je gedachten. Je ziet de witte stippen op elk paaltje aaneengeregen worden tot een lange streep en als de stippen niet op dezelfde hoogte zitten zie je de streep dalen en stijgen. En als de paaltjes en de stippen ineens ophouden kun je zonder veel moeite de streep weer terugherkennen in de witte baan op het fietspad dat plotseling verschenen is en naast je is komen ‘rijden’. Juist omdat letters op papier zulke eentonige reeksen patronen vormen, is er dus visueel gezien niet zoveel ‘te zien’, tijdens het lezen. Vandaar dat je je gedachten lekker kunt laten afdwalen naar de inhoud van de boodschap, de betekenis van de woorden dus. Behalve dan bij een beelddichter als Paul van Ostaijen, of bij een stripboek wellicht.

Toch is lezen veel vermoeiender dan TV kijken en dat merk je als je bijv ziek bent. Als ik vroeger ziek thuis was wilde ik nog wel eens TV kijken maar lezen, daar kreeg ik direct weer hoofdpijn van. Maar als ik lees voor het slapengaan is dat bevorderlijk voor mijn nachtrust, terwijl TV kijken me alleen maar geagiteerd maakt en zorgt dat ik minder goed slaap. En een stripboek, dat was ook weer makkelijker dan lezen. Er klopt nog niets van mijn theorie, dat is duidelijk. Bent u al moe geworden?

Popularity: 21% [?]