Had ik deze nog niet gepost? Ook van Product Design Daily…:
maar mijn trouwe lezers kennen mijn stokpaardjes inmiddels wel..

De Cognitieve Werkplaats

Vroeger, toen alles beter was, gebruikte de mens zijn hoofd voornamelijk om dingen slimmer aan te pakken. Dat aanpakken moet je letterlijk nemen. Er moesten vuurstenen worden geslagen, bizons gevangen, een boomhut gebouwd, takken versleept, enzovoorts. Als je slim was verzon je, ik noem maar wat, het wiel, en voor je het weet had je een kar met ossen ervoor en voldoende tijd over om thuis mooie dieren op de muur te schilderen…

Maar de wereld is niet meer wat ze geweest is. In het Westen althans, gebruiken we onze hersenen niet langer om beter te zagen, slimmer te sjouwen of intelligenter te timmeren: hersenen gebruiken we tegenwoordig om, tja… om te vergaderen. Om een tekst te schrijven. Een planning te maken. Om het ene idee met het andere idee te vergelijken en zo weer op een nieuw idee te komen. Om A en B bij elkaar op te tellen en te kijken of het meer is dan C. Je lichaam komt er niet meer aan te pas. In plaats daarvan zitten we de hele dag achter een schermpje langzaam te vervetten. De problemen die onze hersenen op moeten lossen bevatten enkel nog abstracte begrippen en het hele gebeuren vindt in een virtuele wereld, op je PC, intranet het www.

Maar daar is ons brein helemaal niet voor gemaakt. Onze hersenen rekenen erop dat ze moeten opereren in een fysieke omgeving, waar je met je spierkracht, je reflexen, je oog-hand coordinatie en je oer-instincten (vechten of vluchten) je weg moet zien te vinden. Je kunt je hersenen wel voor abstracte puzzels gebruiken, maar het blijft een hoogst onnatuurlijke situatie om na te moeten denken over situaties die met rennen, springen, klimmen en ontwijken verder niets van doen hebben. En wat kunstmatig is kost energie. Geen wonder dat we moe zijn, overspannen raken en een burn-out krijgen.

Vroeger, toen alles beter was, leerde men een vak in de Werkplaats. In de Werkplaats hield een Meester toezicht op zijn gezellen. De Meester was zelf ook met iets bezig, iets dat zijn leerlingen nog niet konden. En de leerlingen waren met hun eigen werk bezig, ieder op zijn niveau. Af en toe riep de Meester zijn jongens bij zich. Kijk eens jongens, zei hij dan, zie je deze twee latten? Wie heeft er een idee hoe ik dat met elkaar zou kunnen verbinden? Of hij gaf direct feedback op het werk van een leerling: Goed zo, zo moet het, dit is de bedoeling. Het denken en leren vond plaats in een fysieke situatie. Leerlingen probeerden iets, met eigen handen, en kregen daar feedback op. Leren betekende dat je wel je handen uit je mouwen moest steken.

Misschien moeten we de Werkplaats weer in ere herstellen, maar dan in een moderne versie. Ik noem het “De Cognitieve Werkplaats”. Het is een plek waar meester en gezel (beiden m/v uiteraard) gezamelijk aan de slag kunnen. Met de problemen van vandaag, maar je moet er wel je handen voor uit de mouwen steken. Neem bijv. een opdracht om een hoeveelheid informatie in te delen in klassen en deelklassen. Ik stel me daarbij een grote ruimte voor met allemaal dozen. Ieder van die dozen staat voor een hoeveelheid informatie en er zijn verschillende soorten dozen die verschillende soorten informatie representeren. Alle studenten krijgen de opdracht om een muur van de ruimte vol te bouwen met dozen. Bovenaan de hoofddoos, en daaronder de deeldozen. Wat hoort bij wat? Welke indeling maak je? Met gekleurde tape kun je de dozen aan elkaar verbinden om aan te geven hoe verschillende onderdelen zich tot elkaar verhouden. Dozen waarvan je zeker bent verf je groen. Probleemgevallen oranje. Omdat de docent daar met zijn eigen werk bezig is, kunnen de studenten letterlijk zien hoe hij zo’n probleem aanpakt. De docent ondertussen kan direct feedback geven op wat de leerlingen doen. En je zit niet stil. De dozen hebben allemaal gewicht, dus er moet flink gesjouwd worden. Het is fitness en ‘les’ tegelijk. Net zoals in een traditionele werkplaats. Alleen is het resultaat geen tafel of een kast, maar, een informatie-architectuur, een projectplanning, een wiskundige vergelijking of een ontwerp voor een website. Dingen die je op dit moment op je PC zou doen. En vooruit, met wat sensoren, RFID chips en ledlampjes kun je de dozen zelfs met je PC laten communiceren.

Kijk, naar de fitness moeten we toch, om al dat zitvlees er weer af te trainen. Is dat geen gestoorde situatie? Dat je voor je werk of je studie de hele dag stil zit en dan ’s avonds als een gek op een loopband achter een videotape aan gaat hollen? Dan ren ik liever ‘achter de nieuwste kennis op mijn vakgebied’ aan, of ik probeer me al voetballend een ‘weg door de probleemruimte’ te banen. Rennen en denken combineren, zodat we weer tijd over houden om thuis mooie dieren op te muur te schilderen.

Jelle 19 sept 2008

Popularity: 13% [?]