De derde week van From Product Design Daily, de dagelijkse column op het intranet van de hbo-opleiding Product Design in Amsterdam, waar ik eens per week een bijdrage aan lever, stond in het teken van de massafabricage. Hieronder mijn stukje.
DESIGN03 - Sperma
Sperma. Soms moet je beginnen met een woord dat de aandacht trekt. Iets dat lekker blijft plakken, zeg maar. Maar serieus. Sperma is namelijk de ultieme biologische vorm van massafabricage; dus ik ben helemaal ‘on-topic’. Wel een raar soort massafabricage eigenlijk. Stel je voor dat je duizenden, nee, honderdduizenden multi-focus zonnebrillen laat produceren, compleet met de glazen, de schroefjes, de pootjes en het uitgestanste stippenhartje; en dat je vervolgens één willekeurig exemplaar uit de berg vist en met een royaal gebaar aan je liefje overhandigt: “Alsjeblieft schat, een fijne multi-focus zonnebril, speciaal voor jou alleen”. Of nog erger, je kiepert die complete berg met brillen integraal in een grote rubberen vuilniszak je zet de hele mieterse zooi zonder pardon bij het vuilnis. Zoiets. De biologie doet aan massaproductie, maar op een vreemde, inefficiente wijze. Veel mooier, en ook natuur, is daarentegen het unieke en uiterst persoonlijke proces dat daarna volgt, als het zaadje en eitje elkaar eenmaal gevonden hebben. Het schijnt schier onmogelijk te zijn een embryo buiten de baarmoeder – in het laboratorium dus - levensvatbaar te houden, wat maar bewijst dat de groei van een nieuw mens een uniek, complex proces is dat niet zomaar eventjes massaal ‘gecopy-pasted’ kan worden. Dat we tegenwoordig klonen kunnen verandert daar niets aan: klonen is louter het copieren van de genetische informatie - van de eerste productschets, zeg maar - niet van het product zelf. Mensen worden nog altijd geproduceerd op de ouderwetse, ambachtelijke manier. De groeiende vrucht en de baarmoeder vormen een uiterst delicaat systeem dat elkaar op allerlei cruciale momenten aanvult en bijspringt. Geen cel weet van te voren wat voor cel hij uiteindelijk zal gaan worden. Ligt een willekeurige nieuwe cel toevallig naast een berg ‘oorcellen’, dan wordt die cel, hoppakee, ook een stukje van het oor. Maar pak je diezelfde cel en stop je hem ergens in de buurt van het prille begin van een grote teen, dan wordt die cel met evenveel gemak een stukje grote teen. Producten in de natuur worden gemaakt onder invloed van de locale omgeving, ze worden geregeerd door toevalligheden en een subtiele timing. Het proces voltrekt zich bovendien in kleine ‘iteratieve’ stappen, waarbij elke nieuwe fase voortbouwt op de vorige. Een levend wezen is in elk stadium al een volledig werkend systeem: het is altijd ‘af’ - en tegelijk kan het ook altijd nog weer ‘doorontwikkeld’ worden. Zowel voor als na de geboorte, uiteraard. Ik doe een voorspelling: het productontwerpen zal dezelfde kant opgaan. De fabrieksmatige massaproductie zal langzamerhand worden verdrongen door een nieuw soort ambachtswerk: individuele, incidentele gebruiksvoorwerpen worden per stuk, stap voor stap gemaakt, samen met een enkele unieke gebruiker, die dat product helpt te groeien en verder te ontwikkelen. Een gebruiker die zijn persoonlijke product zal koesteren als ware het zijn eigen kind. Weg met de massaproductie, leve de potentie van de kiem!
Update 15-sept: vandaag was ik met mijn studenten in Protospace, een gesubsidieerd project gevestigd op het industrieterrein achter de Cartesiusweg. Wat ik hierboven schets is voor een deel al werkelijkheid met deze Protospace: iedereen die iets wil maken, met professionele machines, kan daar terecht. Er is een laser-cutter, een freesmachine, een foliesnijder (voor stickers e.d.) en een 3D printer. Check de site om te weten wat je met die machines kan. Je betaalt enkel de kostprijs. Je hoeft nergens ‘van te zijn’, ook gewoon als je voor jezelf graag iets wilt maken maar er niet de middelen voor hebt kun je daar aankloppen. Meer over protospace volgt hier op mijn weblog.
Popularity: 10% [?]
