JellevanDijk.org

Vandaag moest ik een schatting maken van… boah, dat doet er eigenlijk niet toe: saai klusje was het. Maar het leidde me wel tot een vraag mbt de berekening/schatting die ik moest maken. Ik vroeg me namelijk af of de computationele stap die ik moest nemen een naam heeft. Volgens mij is het een berekening die veel mensen in veel verschillende beroepen en contexten moeten maken. Hij gaat zo:

Stel ik heb 100 uren werk beschikbaar, te verdelen over Jan en Piet.
Iemand vraagt me hoeveel uren Jan al heeft besteed aan Schilderen, hoeveel aan Schuren en hoeveel aan Behangen.
Jan heeft 12 uur geschilderd, 24 uur geschuurd en 3 uur behangen.
Nu vragen ze me om aan Piet de rest van de uren toe te bedelen, met aparte hoeveelheden uren voor Schilderen Schuren en Behangen, maar dan wel in dezelfde verhoudingen als de uren die Jan daaraan al had besteed.

Dus: 100 - (12+24+3) en dat restant verdeeld in drie delen, in een verhouding 12:24:3.

Heeft zoiets een naam? Hoe schrijf je dat wiskundig op? En is zoiets slim/elegant/snel te berekenen? (Te automatiseren?)

(Ok goed dan: ik zal nog zeggen wat ik moest doen. Ik moest namelijk berekenen hoeveel van alle ingeroosterde “studiebelastingsuren” van onze studenten er besteed werden aan 5 typen activiteiten “waar de docent fysiek aanwezig is” (ofwel: contacturen). (Het ging om zaken als: ‘theorie-overdracht’, ‘vaardigheidsoefening’, etc…) en daarna moest ik berekenen hoeveel studiebelastingsuren er waren ingepland voor diezelfde 5 typen activiteiten, maar nu in een vorm “waar de docent niet fysiek aanwezig is” (Zelfstudie, onbegeleid werken). De contacturen kon ik reconstrueren uit de lesroosters. Maar die zelfstudie, tja, dat weet ik niet hoor. Ik kon hoogstens bedenken: dat is dus de totale hoeveelheid studiebelasting minus de contacturen, en dan zo een beetje verdeeld over die 5 categorieen in dezelfde verhouding als de contacturen. Meer informatie had ik niet. (Goed, ik zei dat het een saai klusje was). Ik heb die tweede schatting overigens helemaal niet meer gemaakt. Ik had wel wat beters te doen… namelijk les geven waarbij ik fysiek aanwezig was!

Popularity: 13% [?]

Ik lees nu Natural Born Cyborgs van Andy Clark. Soms is het wat slapjes (ik vond Being There een Natural Born Classic, dat overtreft hij nu niet) maar soms staan er ineens weer zeer interessante gedachten in.  Over de ‘overload’ aan informatie, bijvoorbeeld, die ons via de moderne ICT bereikt. Zo schrijft hij op p. 177:

“One cure for overload is, of course, simply to unplug. … Donald Knuth, a computer scientist who took this very step, quotes the novelist Umberto Eco, “I have reached an age where my main purpose is not to receive messages”. Knuth himself asserts that “I have been a happy man ever since January 1, 1990, when I no longer had an email address.”"

Wat me verbijstert is dat Knuth al in 1990 besloot dat de maat vol was. Dat hij, in dat jaar, dag in dag uit, zoveel email kreeg, met zoveel onzin, dat hij gedacht moet hebben: de emmer loopt over, een mens kan maar zoveel verdragen, dit trek ik niet langer: genoeg is genoeg, de stekker eruit.

In 1990 (eh.. even denken, de tweede brugklas) had ik nog geen idee wat email *was*! Ik wist niet eens hoe je moest tongzoenen. Maar goed, ik sta ook niet bekend als een early adopter. (Ik kreeg mijn eerste adres, als ik me goed herinner, toen ik me inschreef voor die onwijs vette studie, cognitiewetenschap, in Nijmegen. Dat was e-mail (toen nog met streepje) op een VAX server, met een programma dat heette.. “mail”, waarbij je allerlei commando’s uit je hoofd moest weten, om nog maar te zwijgen over het feit dat je ook alle e-mailadressen uit je hoofd moest weten, om een bericht te kunnen sturen. Het jaar daarna kregen we PINE (Pine Is Not Elm, zo zei men, maar ik lees net op wikipedia dat dat toch niet de afkorting was), de opvolger van… Elm. En het jaar daarna Eudora, op de Mac. Maar PINE is eigenlijk jarenlang mijn favoriet gebleven. Simpel, helder, gemakkelijk en functioneel.)

Ik heb op de fiets naar huis zitten bedenken of ik het voor elkaar zou krijgen om ‘te stoppen met email’. Ik denk dat 80% van mijn dagelijkse email gevoegelijk de prullenbak in zou kunnen en dus evengoed niet naar mij verzonden had hoeven worden. Tot zover geen problemen. Bovendien zul je ineens veel zorgvuldiger met informatie omgaan, en het besluit om iets wel of niet naar iemand te gaan sturen. Dan krijg je vanzelf ook weer minder berichten terug, lijkt me. Clark schrijft dat het probleem van email is dat het nu ineens veel gemakkelijker is een bericht te schrijven, dan er een te ontvangen en te lezen. Vroeger (we praten nu ganzeveren en inktpotten en koeriers) was dat juist omgekeerd. Dan dacht je wel 2 keer na voor je een kattebelletje aan je collega-ridder of jonkvrouw stuurde, als het even gemakkelijk kon door even naar diens kasteel te galloperen en het hem of haar de boodschap mondeling over te brengen.

“Inhoudelijk” geen problemen met het afschaffen van email. Graag zelfs. De paar dingen die ik op mijn werk echt graag per email doe kunnen ook in een brief of mondeling. Maar zou het eigenlijk wel mogen? Mag ik zomaar zeggen dat ik geen email ‘heb’? Wat vindt mijn baas daarvan? En mijn studenten? Volgens mij krijg ik het niet eens voor elkaar mijn emailadres van de interne adressenlijst te laten schrappen, wat betekent dat alle docenten en studenten blijven denken dat ik *wel* bereikbaar ben. En mijn collega’s zullen het op zijn zachts gezegd erg lastig vinden zich aan deze nieuwe situatie aan te passen.

We hebben zelfs een regel die stelt dat alle docenten uiterlijk binnen 2 werkdagen antwoord geven op een email van een student. Staat in ons kwaliteitshandboek. Sommigen vinden dat al traag. Hoe moet dat dan, als ik geen email meer heb? Dat zal de accreditatiecommissie niet leuk vinden…

Hmm, ik begin het idee eigenlijk steeds aantrekkelijker te vinden…

Popularity: 10% [?]

Vandaag had ik een grote bestelling brood en taart, vanwege een 2e verjaardag. Hij en ik samen naar de bakker. Het meisje van de zaterdag verzamelt met een doorgezette traagheid stap voor stap alle door mij reeds gisteren via de telefoon doorgespeelde producten. Voor de zekerheid loopt ze de lijst nog eens helemaal door, slaat alles aan op de kassa en kijkt me glazig aan. Anders nog iets? Ja, zeg ik, doe me toch ook nog maar 1 zakje van die krentebollen. Zakje krentebollen erbij, kassa opnieuw aangeslagen, en weer dezelfde glazige blik. Anders nog iets? (Wat zou er gebeuren, bedacht ik, als ik nou 7 keer achter elkaar opnieuw zou zeggen: “toch nog maar 1 zakje krentebollen…”? Zou ze dan stug ieder keer…?) Afijn, geen tijd om te filosoferen. Het is feest. Ik reken af en neem het wisselgeld in ontvangst boven de toonbank waarop nu is verzameld een berg van 20 harde bolletjes, 3 bruine broden, 2 witte broden, een taart, een krentenbrood, 2 pakjes roggebrood en een zakje krentebollen. Mijn reisgenoot hangt al enige tijd enigszins dreinend in mijn armen. Het bakkersmeisje kijkt me nog eenmaal glazig aan en zegt, geheel op autopilot, “Gaat het zo mee verder?”

Popularity: 11% [?]

clipped from www.pangaro.com What is the derivation of the word “cyberspace”? “Cyber” is from the Greek word for navigator. Norbert Wiener coined “cybernetics” around 1948 to denote the study of “teleological mechanisms” [systems that embody goals]. —William Gibson, who coined the term “cyberspace” in 1982, as quoted in New York Times Sunday Magazine, 19 August 2007

Popularity: 11% [?]

Jaaaahaaaaaaa! Het is weer tijd voor de documentaire van de week!

Brainman [webpage over de documentaire]

De documentaire zelf (in Divx)

De figuur Rainman (Dustin Hoffman) in de film met dezelfde titel, heet in wetenschappelijk jargon een ‘savant‘. Rainman, als de meeste savants, is extreem getalenteerd in bepaalde cognitieve taken en tegelijkertijd ernstig verstandelijk gehandicapt. Tot nu toe heb ik altijd gemeend dat daar een soort logica in zit: als je extreem getalenteerd bent (vaak in rekenen of tekenen; er zijn autisten die de hele dag priemgetallen zitten te bedenken of complete schilderijen in een uur naschilderen) dan kan het niet anders of je bent tegelijk ook extreem gehandicapt in enkele andere psychologische vaardigheden (meestal de sociale-). Noem het een vorm van compensatie. Als je brein vol zit met het tellen van hoeveelheden luciferhoutjes die op de grond zijn gevallen, dan kun je niet ook nog eens je social skills up-and-running houden.

Daniel Tammet kan minstens zo goed rekenen als Rainman, leert binnen een week een taal die hij nooit eerder sprak en is tegelijkertijd een gewone, communicatieve, sociale gesprekspartner. Baron-Cohen, die hem onderzoekt, vindt het bijna lastig om toe te geven, maar kan niet anders dan concluderen dat Daniel geen ‘echte’ autist is. Zijn prestaties zijn, zoals de Engelsen zeggen, ‘mind-boggling’. Of, zoals zijn Ijslandse taal-juf aan het eind van de documentaire erover zegt “it is not human”. Maar dat is hij wel. Bekijk deze charmante savant hier

PS Voor de EEC-ers onder ons: ergens tegen 2/3e vd film worden Chinese kinderen getoond die leren rekenen met de Abacus, het ouderwetse telraam. Deze kinderen kunnen vliegensvlug rekenen. Als ze wat ouder zijn, hebben ze de fysieke Abacus niet eens meer nodig, met hun vingers frummelend op de lege lessenaar rekenen ze even snel met een ‘mentale abacus’ in hun hoofd. Mooi voorbeeld van “External cognitive scaffolding - internalized!” (Wat is external scaffolding???).

Popularity: 28% [?]

Ik zit wel eens te denken waar het bij mij nou om gaat. Ik ben niet *echt* een wetenschapper, want ik weet vaak al wat ik vind dat het antwoord op mijn vraag zou moeten zijn - los van wat het onderzoek daarover te vertellen heeft. En ik ben ook geen *echte* ontwerper, want dan had ik daar wel mijn centen mee verdiend. Ik ben zeker ook geen *echte* manager, ook al heb ik op het moment bepaalde verantwoordelijkheden.

Vandaag, in gesprek met Iris, bedacht ik ineens dat het mij gaat om een voortdurende poging om alle vanzelfsprekendheden ter discussie te stellen en vervolgens mijzelf en zoveel mogelijk anderen om mij heen zo ver te krijgen om die vanzelfsprekendheden te verwerpen en te vervangen door een overwogen, bewust gekozen alternatief. Dat men in het leven dan onherroepellijk alsnog op een rij cliche’s uit komt is niet zo’n probleem, het gaat er maar om dat je heel bewust en gebruik makend van je volle verstand voor zo’n cliche hebt *gekozen*.

Het lukt me lang niet altijd. Eigenlijk maar zeer af en toe. Vanzelfsprekendheden zijn als zakken chips, blijf er maar eens vanaf! Dat vergt wilskracht.

Het mooiste vind ik die mensen, die nog verder gaan dan de vanzelfsprekendheden ter discussie stellen (en er dan wel voor te kiezen), mensen die namelijk voorbij de cliche’s de dingen echt *anders* doen dan normaal. Met goede reden bedoel ik dan, dus niet alleen maar een beetje anders doen *omdat* het anders is, want ook dat is een patroon waar je vanzelfsprekend in verzeild kunt raken.

Soms moet je voor de dingen die je op die manier helemaal op eigen houtje bewust zelf bedacht, gekozen en uitgevoerd hebt, nieuwe woorden verzinnen, omdat alle bestaande woorden in de taal tezeer verwijzen naar enkele bestaande vanzelfsprekendheden die er weliswaar dichtbij liggen maar geen recht doen aan dat waar jij nu juist zo bewust voor gekozen hebt. Dan maak je dus nieuwe categorieen, nieuwe kennis.

Het maken van nieuwe kennis - en het overwinnen van de angst om oude kennis te verlaten - ik denk dat het mij daar om gaat. En ik heb groot respect voor alle mensen die dat doen, zeker als ze erom worden uitgescholden, uitgelachen, of zelfs voor in de gevangenis terecht komen of om worden vermoord.

Het maken van nieuwe kennis en het verwerpen van verborgen aannames, van de gemakkelijke vanzelfsprekendheden. Van ‘zo doen wij dat nou eenmaal’ en ‘zo hoort het’ en ‘dat is traditie’. Dat te doen, is zeker niet hetzelfde als het beoefenen van wetenschap - althans niet de praktijk zoals ik die ken op de universiteit, al zou het dat misschien wel zo moeten zijn. Het is ook zeker niet hetzelfde als ontwerpen, althans niet de praktijk die ik ken van de hogeschool, als  zou het dat misschien wel moeten zijn.

Maar goed, dat het niet iets zou zijn wat ik al kende van anderen, dat was natuurlijk te verwachten…

Nieuwe kennis, zelfgemaakt, bewust gekozen, in weerwil van de kracht van de vanzelfsprekendheid. Hoe zullen we dat nou eens noemen?

Popularity: 15% [?]

Mensen zijn meesters in het invullen van een onvolledige boodschap. Interpreteren, heet dat. We kunnen ook overdrijven, en we zitten er natuurlijk ook geregeld mijlenver naast. Maar vaak heb ik het idee dat we eigenlijk heel veel ‘weten’, ook al handelen we er niet naar, of negeren we die vluchtige associatieve boodschappen in ons hoofd. Wat in je hoofd zit hoeft immers niet waar te zijn, is ons geleerd. En je weet pas of het waar is als je je interpretaties gaat verifieren, en vaak is de sociale situatie er niet naar om dat te doen. (”Goh, mevrouw, u kijkt zo chagerijnig vandaag, komt dat omdat u zich weer eens beseft dat u alle kansen in uw leven voorbij heeft laten gaan en u ineens het idee hebt dat iedereen om u heen succesvoller is dan u? Jaaahaa, ik zag het al aan uw blik. Ik heb gelijk he? U zuchtte, en toen was mij ineens het hele plaatje duidelijk. Goed, het is maar een interpretatie van me, maar hij klopt, toch, nietwaar, mevrouw? Mevrouw?)

Een voorbeeld. Vandaag in het voorbijgaan zei een meisje op straat in haar telefoon “Jaa, wanneer zal dat gezeik nou eindelijk eens afgelopen zijn?”. Ze zei het op een klagelijke toon, zo’n toon waarop je zo lekker kan ‘hangen’ in de woorden - en ze klikte er driftig bij op haar hakjes. De volgende gedachte kwam direct bij mij op: Stel je nou eens voor dat “dat gezeik” (wat het ook was) echt afgelopen zou zijn? Zou ze daar nou echt op zitten te wachten? Want dan zou dat meisje namelijk ook geen reden meer hebben om te klagen. En als je kunt klagen is leed nog niet zo erg, soms zelfs prettig. Stel dat deze jonge vrouw, die ik niet ken, maar goed, die klikkende hakjes en die klagelijke toon zeiden mij alles, stel dat zij niet meer stiekem kon genieten van al die aandacht van de persoon (een vriendin? Een zus?) aan de andere kant van de lijn? Wat moest ze dan, daar lopend op straat? Als je niets te klagen hebt - als je geen groot leed ondergaat om je aan op te trekken en je in te koesteren en te wentelen - wat stel je dan nog voor? Nee, bedacht ik, dat gezeik zou wel nooit ophouden. Tien tegen een dat zij het hele gezeik zelf in stand houdt. Om er lekker over te kunnen klagen.

Wat is dat toch voor bizar orgaan, dat brein, om zo enorm te (over)interpreteren? Ben ik de enige die dat doet? Het is niet gepast om al dit soort gedachten ook maar direct uit te spreken. Mijn gok is dus dat je het meeste van wat mensen allemaal bedenken op een dag, met name over anderen (over jou!), nooit te horen krijgt. Misschien weerhouden onze sociale conventies ons er dus wel van om de capaciteiten van ons brein (om op basis van minimale informatie enorme, maar toch redelijk accurate, gevolgtrekkingen te kunnen maken) optimaal te gebruiken.

Misschien is dat wat ‘paranormaal begaafd’ is. Je spreekt gewoon precies datgene uit wat iedereen eigenlijk ook zou bedenken in een bepaalde situatie, maar wat de meeste mensen geleerd hebben om niet uit te spreken, omdat het ongepast is. (En wat de meeste mensen misschien vervolgens leren te negeren, zodat ook voor jezelf lijkt alsof het er niet was. Een vluchtig gedachtespoor, een losse associatie, die meteen weer van de mentale tafel wordt geveegd, als onzin wordt afgedaan).

Of is dit allemaal maar interpretatie?

Popularity: 14% [?]

Hier kun je allerlei boeken in zijn geheel online lezen, gratis. Shakespeare, Darwin, etc…

Maar nou iets anders: Ik heb een gepersonificeerde startpagina en daarin staan dan van die kleine lijstjes met bijv de laatste drie berichten van nrc.nl, telegraaf.nl, en allerlei websites. RSS feeds, zijn dat, nietwaar? Ik heb ook een lijstje van mijn eigen weblog daar staan. (Zo dat ik telkens denk: hee, wat leuk, Jelle heeft een nieuw berichtje geschreven, even kijken - ja, ik ben een ijdele snaak). Mijn vraag is: weet iemand hoe je zoiets zelf kan maken (lees: weet iemand ergens een stukje code wat ik kan knippen en plakken zo dat ik  het net niet helemaal hoef te snappen maar dat het toch werkt?) Wat ik graag zou willen is op een website een lijstje, dat telkens wordt geupdate, met berichten, liefst uit allerlei online kranten/websites tegelijk, en dan bijv geselecteerd adhv een aantal trefwoorden. Dus, bijv, je zou dan op mijn website ergens linksboven in een vakje telkens de koppen zien van alle berichten van telegraaf.nl en nrc.nl en ezineX.nl en ezine Y.nl en ezine Z.nl, die te maken hebben met, ik noem maar wat, tuinieren.
Gebaseerd op die Google lijstjes moet je toch zoiets kunnen fabriceren, theoretisch gesproken. Maar ik ben geen programmeur. Jij wel?

(Dan ga ik ondertussen eens beginnen in The Origin of Species, stond al jaren op mijn lijstje…)

Popularity: 9% [?]